Gdzie leży Lubań? To nie tylko pytanie geograficzne, ale i historyczne. Bowiem kartograficznie łatwo na nie odpowiedzieć: Lubań leży na Dolnym Śląsku na Pogórzu Izerskim. Miasto to położone jest na styku nitek wodnych: rzeki Kwisy, wpadającej doń Siekierki, oraz wpadającego do owej Siekierki potoku Lubawka.
No dobrze, a co z położeniem historycznym? No cóż, dziś Lubań należy do Polski. I bez wątpienia u swych początków rejon ten był zamieszkiwany przez Słowian, choć… bardziej przez Serbów Łużyckich niż przez przodków obecnych Polaków. Zresztą, jak mówią badacze, sama nazwa Luban (bez “ń” na końcu) ma pochodzić z serbołużyckiego. Warto jednak wiedzieć, że u początków swych dziejów miasto to należało do Czechów, choćby za panowania Jana Luksemburskiego, a w późniejszej swej historii podlegało także panowaniu węgierskiego króla Macieja Korwina, należało do królestwa Saksonii, a wreszcie i wpadło w ręce króla pruskiego, a później i Niemiec. Jak więc się zdaje, Lubań ma bogatą, wręcz międzynarodową historię, choć nie zawsze łatwą i przyjemną. I choć dziś jest to miasto niewielkie, uchodzi raczej za prowincjonalne… to jednak Lubań zabytki swoje ma i jest w nim co zobaczyć.
I poczuć mróz. Tak, jak poczułem go pewnego grudniowego popołudnia, w który przyszło mi Lubań zwiedzać. A teraz owe zabytki Lubania chcę pokazać i opisać tobie.
Zabytki Lubania: Wieża Bracka
Pomyśl, jakie wrażenie musiała robić w średniowieczu 45-metrowa wieża z 1318 roku, pnąca swe grube (2,5 – 3 metrowe) mury ponad miastem, którego broniła. Broniła oczywiście wraz z innymi umocnieniami Lubania, ale Wieża Bracka bez wątpienia stanowiła istotną część tych umocnień. I stanowiła świetny punkt obserwacyjny.
Zabytki Lubania: Dom Solny
Równie surowy, co Wieża Bracka, w swej kamienistej fakturze, jest stojący nieopoedal wieży Dom Solny w Lubaniu. Obecnie mierzy on sobie 22 metry, choć pierwotnie był niższy – po prostu z czasem został rozbudowany. Budowla to dość prosta, bo wzniesiona na planie prostokąta o wymiarach 33,82 x 18,40 metrów i też proste miała zadania – magazynowe. Choć w swej późniejszej historii pełniła również i inne funkcje.
Zabytki Lubania: Ratusz
Zdecydowanie mniej surowy, a więc i bardziej przyjazny dla oka jest Ratusz w Lubaniu, który został wzniesiony w latach 1539 – 1544. Choć warto zaznaczyć, że pożary, które wielokrotnie go trawiły, z pewnością ujęły mu nieco urody. A swoje zrobiły jeszcze walki toczone tu w czasie II wojny światowej… na szczęście, dziś można podziwiać odbudowany ratusz.
Zabytki Lubania: Wieża Kramarska
Spacerując po rynku można wypatrzeć nad głowami i nad dachami zabudowań wieżę… która jest pozostałością dawnego lubańskiego ratusza. Możliwe, że pochodzi z pierwszej połowy XVI wieku, bo jednoznacznych dowodów na to nie ma. Aczkolwiek najważniejsze, że pomimo różnej historii Lubania, sama wieża przetrwała do dziś.
Zabytki Lubania: Wieża Trynitarska
Co prawda mi Wieży Trynitarskiej nie udało się za bardzo zobaczyć… bo będąc w remoncie osłonięta była “warstwą” rusztowań, ale jednak jest to jeden z tych najbardziej znaczących zabytków Lubania. A jest on pozostałością po dawnym kościele Świętej Trójcy, który stał tutaj od XIII wieku aż do 14 VII 1760 roku, kiedy to padł ofiarą pożaru, z którego już się nie podniósł. Choć jego ruinę usunięto dopiero w 1879 roku, ale sama wieża, jak widać (no chyba że akurat jest remont, to nie widać) stoi do dziś.
Zabytki Lubania: budynek szkoły łacińskiej
Wzniesiony w latach 1588 – 1591 budynek był kilkakrotnie trawiony przez pożary, ale też kilkukrotnie na nowo stawiano go na nogi. Dzisiejsza “wersja” szkoły łacińskiej pochodzi z 1914 roku, choć w czołowej elewacji znajduje się kamienne obramienie drzwi z liczbą 1752, która to symbolizuje rok ukończenia remontu. Dziś mieszczą się tu miejskie instytucje.
Zabytki Lubania: Dom pod okrętem
Kolejny historyczny budynek zagospodarowany pod działanie państwowej instytucji. Czyli znajdujący się nieopodal murów miejskich barokowy dom kupiecki wzniesiony na początku XVIII wieku. Dziś cieszy oczy odnowioną fasadą i niecodzienną geometrią.
Zabytki Lubania: Kościół pw. Trójcy Świętej
Charakterystyczna dla wielu kościołów z tego okresu czerwona cegła… czyli lubański neogotycki kościół pw. Trójcy Świętej. Został on wzniesiony w latach 1857 – 1861, lecz mocno ucierpiał w trakcie działań drugowojennych. Po wojnie go odbudowano, choć zarazem skrócono jego wieżę z 70 metrów do około 63 metrów.
Zabytki Lubania: mury obronne
Z pełnego pasa umocnień późnego średniowiecza nie zostało już zbyt wiele. I choć nie są to mury nadzwyczaj imponujące, to jednak warto docenić ich obecność w tkance miejskiej Lubania. Przypominają one o historycznej roli tego miasta.
Atrakcje Lubania: słup poczty polsko-saskiej
Choć znajdujący się w rynku słup poczty polsko-saskiej wygląda, jakby był historyczny… to jednak jest niestety jedynie repliką jednego ze słupów takowej poczty, a ustawionych na terenie Lubania w 1725 roku. Resztki oryginału zniknęły w niewyjaśnionych okolicznościach niedługo po wojnie. Nadal jednak warto ową replikę zobaczyć, tym bardziej, że znajduje się ona w rynku.
Atrakcje Lubania: fontanna
Nie jest to ani wielka, imponująca zdobieniami fontanna. Ani nie sięga swą historią do najbardziej zamierzchłych dziejów Lubania. To zwyczajna dość fontanna, która zimą zamienia się w “ozdobę” niewielkiego placu, na którym można na chwilę przysiąść i pokontemplować… O ile mróz nas stąd nie przegoni.
Lubań – co warto zobaczyć jeszcze?
Lubań to małe dolnośląskie miasteczko, które może radować ludzi lubiących spokój i bliskość gór. Niekoniecznie wysokich gór, ale jednak. Jest tu też trochę zabytków, nie jakichś nadzwyczaj imponujących, ale dobrze skrojonych jak na tę wielkość miasteczka. Dzięki temu warto się wybrać na spacer, na zwiedzanie Lubania i spędzić tu kilka chwil. Zarówno w mróz, jak i w cieplejsze dni. A może nawet i w cieplejsze dni będzie to przyjemniejsze doświadczenie.
Przeczytaj też:
Będąc w okolicy możesz wybrać się również nad Jezioro Złotnickie.
Albo ruszyć nieco dalej na południe, by wybrać się na spacer po Świeradowie Zdroju.
