Wydaje się, że nasi południowi sąsiedzi mają szczęście do zamków i pałaców, które przetrwały do dziś, pomimo trudów przeszłości, pomimo niełatwej historii Europy. Szczególnie tej części Europy. I są one ozdobą niedużych miasteczek, takich jak choćby Valtice. Czechy, w tym przypadku południowe, a konkretniej: Morawy, mogą być dumne z tego, że na swej mapie posiadają miejsca właśnie takie, jak Pałac Valtice… i towarzyszące mu inne zabytki. Zresztą, nie bez powodu Zamek Valtice, jako element większego krajobrazu kulturowego noszącego miano: Lednice-Valtice, został w 1996 roku wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Valtice. Czechy, Austria i Liechtensteinowie
Samo miasto Valtice pojawia się na kartach historii pod koniec XII wieku, kiedy dochodzi do transakcji między Wolfgerem z Pasawy a Wichardem z Seefeld, który to tereny te tym samym nabył. Wkrótce do stojącego tu drewniano-glinianego zamku dobudowano kamienny budynek mieszkalny. A w pierwszej połowie XIII wieku zamek ów rozbudowano w stylu późnoromańskim, otaczając go zresztą murami z dwiema bramami oraz fosą. Natomiast w 1377 roku przed bramą kompleksu wybudowano kaplicę poświęconą św. Mikołajowi i św. Kilianowi (aczkolwiek zburzono ją później w 1649 roku).
Kolejnymi właścicielami Valtic stali się Kuenringowie i Rauhensteinowie, następnie i Pottendorfowie, aż wreszcie część miasta przypadła Liechtensteinom – znanej, bogatej, wpływowej rodzinie. I to właśnie oni rozciągnęli swoją władzę nad Valticami – właściwie od 1391 roku aż po rok 1945. Nie mogli jednak w pełni uchronić miasto przed kolejnymi tragediami, które je “nawiedzały” – a wśród nich znajdziemy przecież takie konflikty, jak wojny husyckie, wojna trzydziestoletnia czy wreszcie czasy napoleońskie… Warto przy tym wspomnieć, iż w 1866 roku, podczas wojny austriacko-pruskiej, przez Valtice przetoczyło się około 48 000 żołnierzy z 13 329 końmi. A to musiało zrobić “wrażenie” na tak niewielkiej miejscowości, jak Valtice.
Po podpisaniu Traktatu w Saint-Germain-en-Laye 10 września 1919 roku, a który to wchodził w życie 16 lipca 1920 roku, Valtice przypadły z rąk Austrii na rzecz Czechosłowacji. Miasto zresztą 20 czerwca 1928 roku odwiedził pierwszy prezydent Czechosłowacji Tomáš Garrigue Masaryk, a 14 czerwca 1936 roku jego następca Edvard Beneš. Zresztą, obaj zostali honorowymi obywatelami niewielkich Valtic. Jednakże już 8 października 1938 roku miasto zostało zajęte przez armię niemiecką, po Układzie Monachijskim miasto zostało bowiem włączone do Rzeszy Niemieckiej. I zostało ono “wyzwolone” przez Armię Radziecką 21 kwietnia 1945 roku… a po wojnie, choć zdecydowaną większość Valtic stanowili Niemcy, znów zostało włączone w obręb granic Czechosłowacji. Wówczas nie żyło się tutaj łatwo. Bowiem jako strefa przygraniczna Żelaznej Kurtyny, rządziła się ona sporymi ograniczeniami jeśli chodzi o przemieszczanie się ludności.
Zamek Valtice. A może Pałac Valtice?
Pomimo być może delikatnej formy i kolorystyki budowli, należy pamiętać, że pełni ona funkcję zamku, a nie pałacu. Pełnił takową już u początków swego istnienia, choć oczywiście po przejęciu go przez Liechtensteinów, przeszedł rozliczne przebudowy i rozbudowy. Część z nich była wręcz wymuszona, wszak w trakcie wojen husyckich zamek Valtice został po prostu poważnie zniszczony. W pobliżu średniowiecznego zamku zbudowano czteroskrzydłowy kompleks renesansowy z dwoma budynkami połączonymi wydłużonym skrzydłem. Gdy w 1608 roku Karol I Liechtenstein został wyniesiony do rangi książęcej, wymusiło to pewne zmiany w bryle budynku – tj. rozbudowę rezydencji rodzinnej w ówczesnym nowoczesnym stylu barokowym. Zresztą, rozmaite przebudowy i rozbudowy trwały aż do panowania księcia Karola Euzebiusza I Liechtensteina (w latach 1611–1684). Oprócz tego, że inwestował on w sztukę, zatrudniał artystów, warto i wspomnieć o tym, iż książę Karol Euzebiusz kazał wybudować siedmiokilometrową aleję od zamku Valtice do zamku Lednice. Tym oto sposobem położył on podwaliny pod Lednicko-Valticki Krajobraz Kulturowy, wpisany na listę UNESCO w 1996 roku, a który to zachwyca turystów po dziś dzień.
Kolumnady na Reistna z widokiem na Valtice
W skład wspomnianego zespołu pałacowo-parkowego Lednice-Valtice wchodzi również położony nieopodal granic miasta charakterystyczny budynek klasycystyczny z 24 kolumnami. Choć na myśl może przywodzić on starożytne konstrukcje z rejonu Morza Śródziemnego, to jednak poza estetyką nie ma z tym rejonem nic wspólnego. Jest to bowiem wybudowany w latach 1817-1823 swego rodzaju pomnik, który książę Jan I Liechtenstein postawił ku pamięci swojego ojca, księcia Franciszka Józefa oraz swych braci: Alojzego i Filipa.
Choć sama Kolonáda na Rajstně (niem. Reistenkolonnade), jak nazywana jest konstrukcja, ma własny urok i przyciąga wzrok przejezdnych – stanowi również punkt do obserwacji okolicy. Na szczycie Kolumnady na Reistna znajduje się bowiem punkt widokowy. Zresztą, sama budowla znajduje się na wzniesieniu Homole (Reisten) wznoszącym się na wysokość 291 m n.p.m., dzięki czemu jest stąd dobry widok – chociażby na pobliskie Valtice. Ale i bez wchodzenia na dach budowli, miasto widać stąd bardzo dobrze.
I możecie mi wierzyć na słowo: Valtice wyglądają dobrze i z bliska, i z daleka. Ale też nie musicie wierzyć na słowo. Możecie jechać i przekonać się o tym osobiście.
Przeczytaj też:
Warto zobaczyć wspomniane w powyższym tekście zabytki w miejscowości Lednice.
Zaciekawić Cię może również okoliczny Mikulov.
