Pod słowacki zamek Holíč trafiłem bez większego przygotowania. Ot, byłem po drugiej stronie czesko-słowackiej granicy i postanowiłem udać się do Skalicy, o której słyszałem, że jest miejscem wartym zobaczenia. Ale skoro na mapie dojrzałem, że po drodze jest i zamek Holíč… to dlaczego by tak o niego nie zahaczyć? Nie nadrabiam w ten sposób nadto trasy, a mogę przy okazji zobaczyć “coś więcej”. Choćby miała to być zupełna ruina…
…ale zamek Holíč zupełną ruiną się nie okazał. W sumie trudno mi powiedzieć, czym jest dzisiaj. Czy jedynie historyczną “skorupą”, wewnątrz której nie znajduje się nic ciekawego? A może wnętrze nie tyle jest puste, co wymaga generalnego remontu? To najświeższa informacja, jaką o zamku tym udało mi się odnaleźć. A będąc na miejscu, mogłem ów zamek jedynie obejść dookoła, doceniając ogrom konstrukcji, bez zaglądania do środka.
Zamek Holíč dawniej
I poznać jej fortyfikacyjny charakter. Bo i w końcu jaki miałby być, skoro od wieków miejsce to jest “na pograniczu”. Więc i od wieków powstawały tu kolejne konstrukcje, ewoluujące coraz bardziej przez kolejne etapy swoich dziejów, aż po znaną nam dziś “skorupę”. Był tu bowiem najpierw drewniany zamek, który po znanym nam i w Polsce najeździe mongolskim z 1241 roku, został zastąpiony zamkiem kamiennym. Lecz i na tym nie poprzestano, bo w kolejnych latach zmieniały się jego funkcje oraz bryła.
Tak oto, za czasów węgierskiego możnowładcy Mateusza Czaka z Trenczyna, około 1315 roku, w miejscu tym zbudowano parterowy gotycki pałac. A jeszcze w tym samym stuleciu zbudowano i podziemny system korytarzy zamkowych, łączących różne części zamku oraz budynków gospodarczych. Z kolei w epoce renesansu postawiono tu gwiaździstą fortyfikację, która ostatecznego kształtu przybrała po 1678 roku. A po 1736 roku, kiedy to miasto oraz zamek stały się własnością Franciszka I Habsburga, owa renesansowa twierdza została stopniowo przebudowana na trójskrzydłową rezydencję – tym razem w stylu baroku. Co ważne, przebudowę tę przeprowadzono pod nadzorem niektórych z najważniejszych architektów i artystów tamtych czasów, takich jak: Franz Anton Hillebrandt, Jean-Nicolas Jadot de Ville-Issey i Jean Joseph Chamant. Podczas owych prac dodano szeroką, nową ulicę centralną łączącą miasto z zamkiem, a w 1799 roku rezydencja mogła pochwalić się niemal 100 pokojami. Wtedy to nie była to już typowa nadgraniczna fortyfikacja, jak przez wiele lat, lecz letnie miejsce zamieszkania Habsburgów, którzy rządzili tą częścią Europy.
Zamek Holíč współcześnie
Później czasy się jednak zmieniły, a wraz z nimi – zmienili się rządzący i przeznaczenie zamku. Po powstaniu Republiki Czechosłowackiej w 1918 roku dwór został znacjonalizowany. I tak oto w jednej części utworzono szkołę, a inne budynki wykorzystywano do celów mało szlacheckich, bardziej chłopskich – bo właśnie do celów rolniczych. Można również uznać, że od tego czasu dwór popada w ruinę. Jednak pomimo tego, zamek Holíč zalicza się do jednego z ważniejszych dzieł barokowych Słowacji. Zresztą, w 1970 roku uznano go za Narodowy Zabytek Kultury.
Choć dziś, trudno powiedzieć, czy to nadal barokowe dzieło, czy już tylko jego skorupa. Ledwo trzymająca się wydmuszka, która przez kolejne lata zaniedbań może runąć w zapomnieniu. Choć wiem też, że Słowacy mieli pomysły na jego odnowienie, przywrócenie do życia… ale jak wszystko, tak i to, wymaga ogromnych nakładów finansowych, które nie zawsze łatwo jest wysupłać z ziejącej pustką kiesy.
Przeczytaj też:
W pobliżu zdecydowanie warto zobaczyć również miejscowość Skalica.
A po czeskiej stronie warto wybrać się chociażby do Mikulova.
